Komornik sądowy jest organem władzy publicznej odpowiedzialnym za egzekwowanie długów. Do głównych zadań komornika należy wykonywanie orzeczeń sądowych – poprzez prowadzenie postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających. Czynności tych komornik dokonuje na wniosek wierzyciela – wniosek o wszczęcie egzekucji.
Jak napisać wniosek o wszczęcie egzekucji?
Współpraca z komornikiem rozpoczyna się w momencie złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji. Wniosek o wszczęcie egzekucji jest pierwszym i najczęściej głównym pismem, które wierzyciel kieruje do komornika. „Głównym” w tym sensie, że wyznacza ramy działania komornika (sposoby egzekucji), ale także daje komornikowi informację co chcemy egzekwować i od kogo.
Dane wierzyciela i dłużnika
Wskazując własne dane (jako wierzyciela) należy podać przede wszystkim imię, nazwisko, adres oraz numer PESEL. Jeśli natomiast działamy w imieniu osoby prawnej (np. jesteśmy członkiem Zarządu spółki) – powinniśmy oczywiście wskazać nazwę, adres i numer rejestracyjny tej osoby prawnej. Warto wskazać także dane ułatwiające kontakt – np. numer telefonu, adres e-mail. Dzięki temu kancelaria komornicza w razie potrzeby będzie mogła szybko skontaktować się z nami i uzyskać np. dodatkowe informacje o dłużniku.
Wskazując dłużnika, musimy oczywiście podać jego imię i nazwisko (w przypadku osób fizycznych), zaś w przypadku osób prawnych – tzw. firmę osoby prawnej (np. nazwę spółki). Istotna jest zbieżność tych danych z danymi wskazanymi w tytule wykonawczym oraz w klauzuli wykonalności (o czym będzie szerzej poniżej) – zwróćmy uwagę na ewentualne literówki (bowiem mogą one stanowić przeszkodę w egzekucji). Ponadto w przypadku osób fizycznych należy wskazać adres zamieszkania dłużnika, a w przypadku osób prawnych adres siedziby. Jeśli dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, to celowym jest również wskazanie adresu i nazwy prowadzonej działalności lub innych dostępnych adresów z określeniem ich charakteru (np. adresu do doręczeń). Aby uniknąć pomyłki co do osoby dłużnika oraz aby ułatwić identyfikacji jego majątku, zasadne jest wskazanie także dodatkowych danych identyfikujących dłużnika – np. PESEL, NIP, REGON, imiona rodziców, datę urodzenia. Warto wskazać także numer telefonu oraz adres e-mail dłużnika – pozwoli to komornikowi na sprawny kontakt z dłużnikiem.
Obowiązek przedłożenia tytułu wykonawczego (wyroku, nakazu zapłaty itp.)
Przede wszystkim trzeba pamiętać, że to na wierzycielu ciąży obowiązek dostarczenia wszelkich niezbędnych dokumentów, aby komornik mógł rozpocząć swoją pracę. Należy zatem przekazać komornikowi tytuł wykonawczy lub tytuł egzekucyjny. Najczęściej będzie to po prostu wyrok lub nakaz zapłaty, zaopatrzony w tzw. klauzulę wykonalności, czyli stwierdzenie sądu (w formie pieczęci lub nadruku o określonej przepisami treści), że dany dokument nadaje się do wykonania w drodze przymusu. Tytuł wykonawczy musimy przekazać komornikowi w oryginale. Ponadto, jeśli chcemy działać w postępowaniu egzekucyjnym jako pełnomocnik – musimy oczywiście wykazać swoje umocowanie, czyli najczęściej po prostu przedłożyć pełnomocnictwo (oraz ewentualnie dowód uiszczenia opłaty skarbowej).
We wniosku o wszczęcie egzekucji powołajmy się zatem na tytuł wykonawczy, precyzyjnie go opisując, na przykład w następujący sposób:
przedkładając odpis następującego prawomocnego orzeczenia:
wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 01.01.2025 r.
wydany w sprawie o sygn. akt VIII GC 001/25
zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 01.03.2025 r.
wnoszę o przeprowadzenie egzekucji przeciwko dłużnikowi w celu ściągnięcia zasądzonych należności […]
Sprecyzowanie egzekwowanego świadczenia
Sporządzając wniosek o wszczęcie egzekucji, sprecyzujmy co ma zostać wyegzekwowane. Najczęściej będą to świadczenia pieniężne, czyli np. kwoty zasądzone przez sąd. Przykładowo, wniosek o wszczęcie egzekucji sformułujmy w ten sposób, że „wnosimy o przeprowadzenie egzekucji przeciwko dłużnikowi w celu ściągnięcia zasądzonych należności, a mianowicie:”
- należności głównej w kwocie 5 000,00 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty,
- zasądzonych kosztów procesu w kwocie 1 617,00 zł wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 98 §11 k.p.c.) od dnia 1 lutego 2025 r. do dnia zapłaty,
- zasądzonych kosztów postępowania klauzulowego w kwocie 120,00 zł (jeśli sąd zasądził takie koszty),
- kosztów egzekucji we wszczynanym niniejszym wnioskiem postępowaniu egzekucyjnym, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych (o których ustalenie i przyznanie od dłużnika na rzecz wierzyciela niniejszym wnosimy).
Wniosek o złożenie wykazu majątku
We wniosku o wszczęcie egzekucji warto także sformułować wniosek o wezwanie dłużnika w trybie art. 801 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego do złożenia wykazu majątku, z uprzedzeniem go o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Jest to silne narzędzie, którym dysponuje komornik, więc warto z niego skorzystać. W wyniku takiego wezwania, dłużnik powinien złożyć komornikowi wykaz swojego majątku. Jeśli tego nie zrobi, grożą mu sankcje przewidziane w art. 8011 § 1-3 Kodeksu postępowania cywilnego, włącznie z nałożeniem grzywny, a nawet zwróceniem się do sądu o nakazanie przymusowego doprowadzenia dłużnika.
Wskazanie sposobu egzekucji
Formułując wniosek o wszczęcie egzekucji pamiętamy, że to my jako wierzyciel jesteśmy dysponentem postępowania egzekucyjnego – od nas należy z jakiego rodzaju majątku chcielibyśmy przeprowadzić egzekucję (czyli według jakich „sposobów” ma być prowadzona egzekucja). Sam wniosek o wszczęcie egzekucji daje komornikowi prawo (wynikające z art. 799 Kodeksu postępowania cywilnego) prowadzenia egzekucji według wszystkich dopuszczalnych przepisami sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Z jednej strony można więc ten zakres rozszerzyć (poprzez wskazanie, że wnosimy także o egzekucję z nieruchomości), a z drugiej strony – ograniczyć do określonych sposobów egzekucji, np.:
- rachunków bankowych,
- przysługujących dłużnikowi wierzytelności, w tym publicznoprawnych (np. nadpłat z tytułu podatków),
- ruchomości będących własnością dłużnika – w szczególności pojazdów.
Zasadniczo nie ma potrzeby, żeby zakres egzekucji ograniczać. Komornik zgodnie z przepisami i tak stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika. Jednakże jeśli z jakichś przyczyn nie chcemy, aby komornik nie dokonywał egzekucji na przykład z ruchomości (czy to na przykład ze względu na łączące nas więzi z dłużnikiem, czy brak chęci poniesienia zaliczek na wydatki związane chociażby w wyceną) – to mamy taką możliwość.
Zlecenie poszukiwania majątku przez komornika
Warto wskazać, że na zasadzie art. 8012 Kodeksu postępowania cywilnego zlecamy komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika, jeżeli w drodze czynności przewidzianych w art. 801 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie uda się ustalić majątku pozwalającego na zaspokojenie dochodzonego świadczenia. Wiąże się to z koniecznością poniesienia przez wierzyciela dodatkowej opłaty (obecnie w 2025 roku wynosi ona 100 zł – choć ostatecznie obciąża ona dłużnika). Jednakże sądzę, że warto taki koszt ponieść, ponieważ pozwoli to komornikowi na podjęcie dodatkowych działań ukierunkowanych na ustalenie majątku dłużnika, na przykład:
- wystąpienie z zapytaniami do:
- towarzystw ubezpieczeniowych,
- podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych (np. biur maklerskich),
- spółdzielni mieszkaniowych,
- wspólnot mieszkaniowych,
- biur informacji gospodarczej,
- innych instytucji i osób;
- przeprowadzenie czynności terenowych (ukierunkowanych na poszukiwanie majątku).
Przekazanie swoich informacji o majątku dłużnika
Wniosek o wszczęcie egzekucji jest także dobrym miejscem na przedstawienie posiadanych przez nas informacji o dłużniku – przede wszystkim jaki ma majątek (nieruchomości, ruchomości, wierzytelności itp.), jakich ma kontrahentów, z czego się utrzymuje, jakimi rachunkami bankowymi dysponuje. Im więcej informacji podamy komornikowi, tym sprawniejsze i skuteczniejsze mogą być jego działania.
Wskazane przez nas składniki majątku mogą zostać zweryfikowane przez komornika, a w przypadku pomyślnej weryfikacji – może zostać wobec nich skierowana egzekucja. Warto, żeby informacje były precyzyjne, choć nie jest to wymóg konieczny – jeśli na przykład mamy wiarygodną, choć nieprecyzyjną informację, że dłużnik jest właścicielem gruntów w gminie „x”, które otrzymał w spadku po swojej matce Janinie Kowalskiej – to tego typu informacje mogą być cenną wskazówką wyznaczającą kierunek przyszłych czynności egzekucyjnych. Innymi słowy, dzięki temu komornik będzie wiedział „gdzie szukać” majątku dłużnika – będzie mógł w tym zakresie sformułować odpowiednie zapytania do baz danych i organów.
Jako radca prawny specjalizujący się w dochodzeniu wierzytelności i egzekucjach uważam, że wierzyciel nie powinien pozostawać bierny w postępowaniu egzekucyjnym – kluczowa jest współpraca z komornikiem. Choć komornik dysponuje szeregiem narzędzi i posiada dostęp do wielu baz danych (dzięki czemu może dość skutecznie ustalić majątek dłużnika), to często wierzyciel posiada unikalną, bezpośrednią wiedzę o dłużniku, której nie znajdzie się w oficjalnych bazach. Jako często występujący przypadek podam tutaj nieruchomości, których dłużnik jest właścicielem, choć nie zostało to jeszcze ujawnione w księdze wieczystej – bo np. trwa postępowanie spadkowe lub nawet nie zostało jeszcze ono wszczęte. Zdarzają się także nieruchomości będące własnością dłużnika od tak dawna, że problemów nastręcza znalezienie ich w rejestrze ksiąg wieczystych – bowiem dłużnik figuruje tam pod nieaktualnym nazwiskiem (np. panieńskim) lub bez numeru PESEL.
Pamiętajmy, że katalog składników majątkowych, z których może być prowadzona egzekucja, nie jest katalogiem zamkniętym – mogą to być bardzo różne rzeczy i prawa. Oprócz tych standardowych jak środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych czy wynagrodzenie za pracę, wymienić można chociażby:
- przysługujące dłużnikowi wierzytelności wobec osób trzecich (np. należności z faktur, które dłużnik wystawił lub dopiero wystawi na rzecz swoich kontrahentów; przysługujące dłużnikowi wynagrodzenie za najem lub dzierżawę lokalu) – innymi słowy, jeśli ktoś posiada dług wobec naszego dłużnika (tj. powinien mu coś zapłacić), to komornik będzie mógł dokonać zajęcia tego długu (wierzytelności),
- udziały w spółkach,
- maszyny budowlane (których na próżno szukać w centralnych rejestrach – inaczej niż samochody osobowe najczęściej nie posiadają one bowiem tablic rejestracyjnych),
- prawa autorskie majątkowe (np. prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu dłużnika przez osoby trzecie).
Wskazanie numeru rachunku bankowego
Warto także, aby wierzyciel we wniosku o wszczęcie egzekucji wskazał sposób przekazywania mu pieniędzy wyegzekwowanych od dłużnika. Przekazywanie środków najszybsze będzie w przypadku wskazania rachunku bankowego – zatem warto napisać numer rachunku bankowego, dane jego posiadacza (np. imię i nazwisko) oraz nazwę banku, który prowadzi ten rachunek.
Zapytanie o inne egzekucje wobec naszego dłużnika
Stosunkowo mało znanym „narzędziem” wierzyciela jest wynikająca z art. 7601 Kodeksu postępowania cywilnego możliwość zapytania komornika, czy prowadzi inne egzekucje wobec danego dłużnika. Wysłanie takiego zapytania przed złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji daje nam w praktyce cenną możliwość ustalenia, czy dany komornik ma już wiedzę o sytuacji majątkowej naszego dłużnika – a zatem czy ma wiedzę o jego nieruchomościach, ruchomościach, wierzytelnościach, a także czy egzekucje wobec tego dłużnika są jakkolwiek skuteczne. Pamiętajmy, aby do takiego zapytania dołączyć uwierzytelniony odpis tytułu wykonawczego.
Art. 7601 k.p.c.: Na żądanie wierzyciela, którego roszczenie stwierdzone jest tytułem wykonawczym lub tytułem egzekucyjnym, organ egzekucyjny, który prowadzi egzekucję lub który jest właściwy do jej prowadzenia według przepisów kodeksu, udzieli mu informacji, czy przeciwko dłużnikowi prowadzone jest przez ten organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak, powiadomi go o stosowanych sposobach egzekucji oraz o wysokości egzekwowanych roszczeń, a także o aktualnym stanie sprawy.
Wybór komornika sądowego
Sporządzając wniosek o wszczęcie egzekucji, stoimy także przed wyborem komornika sądowego. Wierzyciel ma w tym zakresie dość dużą swobodę – zasadniczo to od niego zależy któremu komornikowi powierzy swoją sprawę. Można się kierować własnymi upodobaniami, rekomendacjami czy – jeśli mamy taką wiedzę – faktem, że dany komornik prowadzi lub kiedyś prowadził inną egzekucję wobec naszego dłużnika.
Wspomnieć jednak należy o zasadzie terytorialności komorników. Komornicy działają bowiem przede wszystkim w ramach swojego „rewiru”, czyli na obszarze właściwości sądu rejonowego, przy którym działa dany komornik. Przykładowo, komornik z Białegostoku może działać nie tylko w Białymstoku, ale także w pobliskich gminach (jak chociażby Choroszcz, Łapy, Mońki, Wasilków czy Zabłudów). Sytuacja jest bardziej skomplikowana w przypadku większych miast jak Warszawa czy Kraków, gdzie rewir oznacza poszczególne dzielnice tego miasta. Jeśli mamy wątpliwości, czy jakaś ulica (przy której np. mieszka nasz dłużnik) znajduje się w rewirze danego komornika, warto po prostu spytać o to telefonicznie tego komornika.
Z drugiej strony, o ile komornik nie jest – mówiąc w dużym uproszczeniu – nadmiernie obciążony sprawami, to wierzyciel może wybrać komornika do podjęcia czynności także poza jego rewirem, ale w granicach „apelacji”, czyli na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika. W tym celu należy złożyć pisemne oświadczenie, że korzysta się z prawa wyboru komornika na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.
Jak sprawdzić, czy dany komornik może przyjmować sprawy spoza swojego rewiru (ale w obrębie apelacji)? Najlepiej skontaktować się bezpośrednio z kancelarią komorniczą. Informację w tym zakresie znajdziemy również na stronie internetowej sądu rejonowego, przy którym działa komornik – otóż powinna tam być informacja, że „zaistniały przesłanki odmowy przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela”. Najczęściej komornicy sądowi umieszczają taką informację także na swoich stronach internetowych – dobrym przykładem jest tutaj Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku Katarzyna Kaus-Uszyńska (https://www.komornik-bialystok25.pl/), która na stronie internetowej w sposób czytelny (opisowo oraz na mapie) wskazuje aktualny obszar swojego działania.
Podpis pod wnioskiem o wszczęcie egzekucji
Po sporządzeniu wniosku o wszczęcie egzekucji pamiętajmy, aby go podpisać. Wniosek musi być sporządzony w formie pisemnej, z własnoręcznym podpisem. Wniosek najlepiej opatrzyć tzw. podpisem czytelnym – aby nie było wątpliwości kto go złożył (co jest szczególnie istotne w przypadku spółek). Pisemny wniosek możemy wysłać komornikowi pocztą tradycyjną lub dostarczyć osobiście (nie ma możliwości złożenia wniosku w formie elektronicznej – chyba że chodzi o elektroniczne postępowanie upominawcze, tzw. EPU). Pamiętamy, aby do wniosku załączyć oryginał tytułu wykonawczego (np. wyroku lub nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności) oraz ewentualnie pełnomocnictwo. Wniosek o wszczęcie egzekucji składamy u komornika w jednym egzemplarzu (zaś drugi egzemplarz warto zachować sobie, na własne potrzeby).
Podsumowanie – podstawowe elementy wniosku o wszczęcie egzekucji
Podsumowując, dobry wniosek o wszczęcie egzekucji powinien zawierać co najmniej:
- wskazanie komornika sądowego,
- dane wierzyciela,
- dane dłużnika,
- oznaczenie tytułu wykonawczego (np. wyroku lub nakazu zapłaty) i przekazanie go komornikowi w oryginale,
- wskazanie egzekwowanego świadczenia (np. określonej kwoty pieniędzy),
- wskazanie sposobów egzekucji,
- oświadczenie o wyborze komornika (jeśli ma to być komornik działający poza swoim rewirem),
- zlecenie poszukiwania majątku dłużnika (jeśli chcemy, aby komornik podjął dodatkowe działania w tym zakresie)
- wskazanie sposobu przekazywania wyegzekwowanych środków,
- podpis wierzyciela.
Co dalej po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji?
Już w kilka dni po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji możemy spodziewać się (pisemnie, a ewentualnie także e-mailowo lub za pośrednictwem e-Doręczeń) wezwania do uiszczenia zaliczki na wydatki komornicze. Najczęściej jest to kwota około 200-300 zł, na którą składają się m.in. koszty uzyskania dokumentów lub informacji oraz koszty doręczenia korespondencji, a także (jeśli złożyliśmy wniosek w tym zakresie) opłata za poszukiwanie majątku. Ostatecznie kosztami tymi najprawdopodobniej zostanie obciążony dłużnik – wierzyciel ponosi ten koszt jedynie tymczasowo.
Po opłaceniu zaliczki, wyślijmy komornikowi (choćby e-mailowo) potwierdzenie uiszczenia wymaganej kwoty. Pozwoli to komornikowi na niezwłoczne podjęcie działań egzekucyjnych, w szczególności dokonanie zajęć rachunków bankowych oraz należności publicznoprawnych. Niedługo po uiszczeniu zaliczki (zazwyczaj trwa to około jednego tygodnia) otrzymamy pakiet zawiadomień od komornika – zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz zawiadomienia o dokonanych zajęciach komorniczych. Zapiszmy sobie sygnaturę sprawy (np. „Km 66/25”) – będzie ona podstawą w ewentualnych kontaktach z komornikiem sądowym.
W kolejnych tygodniach i miesiącach możemy spodziewać się dodatkowej korespondencji od komornika. Mogą to być zawiadomienia o kolejnych zajęciach w sprawie – np. ruchomości i wierzytelności. Jeśli zajęty zostanie np. samochód, to możemy spodziewać się także wezwania do uiszczenia zaliczki (w kwocie około kilkuset złotych) na poczet wynagrodzenia rzeczoznawcy, który dokona wyceny samochodu.
Pamiętajmy, aby niezwłocznie powiadomić komornika o każdej wpłacie dokonanej przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzyciela (tj. z pominięciem komornika). Po pierwsze, zmniejszy to egzekwowaną kwotę (nastąpi częściowe umorzenie postępowania), a po drugie – komornik obciąży dłużnika opłatą egzekucyjną od uiszczonej kwoty (choć będzie ona preferencyjna – niższa niż opłata, którą komornik naliczyłby, gdyby sam wyegzekwował należność).
Dodać należy, że wiele kancelarii komorniczych (jak np. kancelaria wskazana kilka akapitów wyżej) na swoich stronach internetowych oferuje wzór wniosku o wszczęcie egzekucji.
Jeśli sporządzenie wniosku o wszczęcie egzekucji sprawia Państwu problemy lub po prostu chcą Państwo powierzyć sprawę egzekucyjną profesjonalistom, zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Oferujemy kompleksową reprezentację w postępowaniach egzekucyjnych oraz wszelką pomoc w windykacji należności (także na etapie sądowym, np. poprzez sporządzenie pozwu o zapłatę i reprezentację Klienta przed sądem). Posiadanie pełnomocnika procesowego pozwala na skorzystanie z jego wiedzy i doświadczenia – także na etapie egzekucji.
Autor artykułu:
tel. (+48) 452-808-508
LIVROS Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Jarmoc
ul. Wyszyńskiego 2/1 lok. 114, Białystok
https://www.livros-kancelaria.pl/
Jeśli uważasz, że Twoje interesy wymagają pomocy radcy prawnego, nie wahaj się i skontaktuj się z naszą Kancelarią. Jesteśmy gotowi, by Ci pomóc.
